Watervergiftiging

(Hyponatriëmie)

Het menselijk lichaam

Water komt in ons hele lichaam voor. Een man bestaat voor 60% uit water en een vrouw voor 55%. Hoe groter het vetgehalte is in het lichaam, hoe lager dit percentage zal zijn. Vetcellen bevatten weinig water. De intracellulaire vloeistof, of de vloeistoffen die zich in de cellen bevinden, vertegenwoordigen tweederde van het water in ons lichaam. Intracellulaire vloeistof bevat zowel water als zout, maar ook veel kalium, enzymen en andere organische moleculen. De extracellulaire vloeistof is de lichaamsvloeistof buiten de lichaamscellen, dus tussen de cellen in het bloed. Deze bevat o.a. veel natrium.

Homeostase

Om gezond te blijven probeert ons lichaam onder wijzigende omstandigheden zich toch in evenwicht te houden. Dit proces noemen we homeostase. Bij de regulatie van de waterhuishouding worden zowel de inname als de uitscheiding gestuurd. De waterinname wordt geregeld door de dorstprikkel. De wateruitscheiding wordt geregeld door het antidiuretisch hormoon (ADH). Water kan verloren gaan door ademhaling, zweten en plassen. Dit tekort moet dan ook voortdurend worden aangevuld. Idealiter komt er evenveel water binnen als dat er uitgaat.

XTC

Consumenten van XTC lopen extra risico op een watervergiftiging. Dit geldt specifiek alleen voor XTC, omdat XTC het vrijkomen van het antidiuretisch hormoon (ADH) stimuleert. Andere stimulerende drugs zoals amfetamine en cocaïne doen dit niet. Het gebruik van XTC zorgt er op die manier voor dat je water vasthoudt omdat de nieren minder water uitscheiden. Door XTC gebeurt dit dus sterker dan nodig is. Je kunt niet of nauwelijks plassen. Ook door de verhoogde spierspanning kun je minder goed plassen. Sommige XTC-gebruikers hebben meer last van deze plasproblemen dan anderen.

Daarnaast spelen andere factoren een rol waarom XTC-consumenten meer risico lopen. Onder invloed van XTC heb je het warm en krijg je een droge mond. Je kunt het gevoel krijgen uitgedroogd te zijn terwijl dit niet zo is. XTC wekt (een vals) dorstgevoel op en zet aan tot drinken terwijl het lichaam geen extra vocht nodig heeft. Daarnaast is er sprake van aangeleerd drinkgedrag bij een deel van de consumenten. Consumenten hebben aangeleerd dat het goed is (veel) water te drinken als je XTC hebt gebruikt vanwege het risico op oververhitting. Dit vergroot de kans op een watervergiftiging.

Hyponatriëmie

Door het drinken van teveel water kan de balans tussen water en natrium in ons lichaam verstoord raken. Water bevat namelijk weinig natrium. Je spreekt van hyponatriëmie als de natriumconcentratie in het bloed kleiner is dan 135 nmol/l. Het water kan dan op celniveau gaan stromen van een gebied met een lage zoutconcentratie naar een gebied met een hoge zoutconcentratie. Als gevolg van een dalend zoutgehalte gaan de cellen dus steeds meer water opnemen waardoor ze steeds verder opzwellen. Als hersencellen veel water opnemen kan dat erg gevaarlijk zijn. Als de opgezwollen hersencellen tegen de zenuwen drukken krijgt iemand vaak hoofdpijn. Maar als de cellen de bloedvaten dichtdrukken, ontstaat zuurstofgebrek en raakt iemand bewusteloos. Overlijden aan watervergiftiging is vaak een gevolg van zwelling (oedeem). Vooral de hersenen en longen zijn gevoelig voor deze gevaarlijke effecten van watervergiftiging.

De eerste symptomen van hyponatriëmie kunnen zijn:

  • Hoofdpijn
  • Verlaagd bewustzijn
  • Verwardheid
  • Algehele malaise
  • Misselijkheid
  • Duizeligheid
  • Verstoring van het lopen
  • Spierkrampen
  • Vermoeidheid en slaapneigingen

De symptomen van lichte hyponatriëmie zijn vrij algemeen en komen ook voor als signalen van oververhitting. Dit maakt het herkennen dan ook lastig.

De gevolgen van ernstige hyponatriëmie kunnen zijn:

  • Epilepsie
  • Inklemming van de kleine hersenen
  • Longoedeem
  • Vocht in de longen, kortademigheid en verstikking
  • Coma
  • Dood

Vrouwen

In de praktijk zie je dat vrouwen veel vaker een (milde) watervergiftiging ontwikkelen dan mannen. Dit blijkt onder andere uit een onderzoek op een groot dancefeest waar 3% van de mannen en 25% van de vrouwen een milde vorm van hyponatriëmie hadden.
Vrouwen zijn dus gevoeliger voor hyponatriëmie dan mannen. Vooral vrouwen in de vruchtbare levensfase. Dit komt doordat het natriumgehalte sneller verstoord raakt door interactie met het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Verder speelt de mindere hoeveelheid aanwezige lichaamsvocht ook een rol in de grotere gevoeligheid voor hyponatriëmie.

Boodschap aan XTC-consumenten:

  • Als je XTC hebt gebruikt moet je je eigen vochthuishouding in de gaten houden. Vertrouw niet op de signalen van je lichaam. De signalen die het lichaam doorgeeft met betrekking tot 'dorst' en 'plassen' zijn namelijk niet betrouwbaar.
  • De belangrijkste manier om een watervergiftiging te voorkomen is door simpelweg niet teveel te drinken. Drink niet meer dan 1 glas per uur. Om het dorstgevoel te temperen kun je een klontje ijs of een waterijsje nemen.
  • Probeer zout (natrium) binnen te krijgen. Het gaat dan om natriumrijk eten en drinken zoals bijvoorbeeld in patat, chips en pizza. Probeer te zorgen voor inname van zout tijdens en na een feest. Het eten van zoute drop heeft geen zin. Drop bevat vooral veel kalium en weinig tot geen natrium.
  • Sommige mensen kunnen moeilijk eten als ze XTC ophebben. Door XTC heb je meestal geen honger en gaat eten lastiger door de verlaagde speekselproductie. Consumenten die niks kunnen eten als ze XTC op hebben kunnen denken aan het drinken van een zoute bouillon of Cup-a-Soup. Bedenk wel dat dit ook vocht is en beperk het tot 1 kopje per uur.
  • Isotone drankjes hebben over het algemene niet de juiste samenstelling om hyponatriëmie te voorkomen. Maar isotone (of hypertone) drankjes met toegevoegd zout zijn wel iets beter dan water of andere drankjes. Ze zullen echter geen hyponatriëmie voorkomen. Het belangrijkste is niet teveel te drinken. Hou jezelf aan 1 glas per uur.
  • Probeer regelmatig af te koelen. De beste manier om af te koelen is ieder uur eventjes de dansvloer te verlaten en uit te rusten in een koele ruimte.
  • De kans op hyponatriëmie bestaat ook nog de dag na XTC-gebruik. Dus ook de dag of nacht na een feest mag je niet veel water drinken. Hier geldt nog steeds de vuistregel, 1 glas vocht per uur.
  • Ieder uurtje even afkoelen zorgt ervoor dat je temperatuur niet teveel stijgt en geeft je mogelijkheid een glas water/fris te drinken of iets zouts te eten.

Klik om terug te gaan naar veelgestelde vragen.