Is MDMA veilig twee dagen na stoppen met nortriptyline?

Nee, helemaal veilig is het niet. Na twee dagen zit nortriptyline nog in je bloed. Bij 10 mg is de kans op ernstige problemen klein, maar niet nul.

Wat je vraagt

Je gebruikt 10 mg nortriptyline, ook wel Nortrilen genoemd, vanwege hoofdpijn na een hersenschudding van ongeveer 2.5 jaar geleden. Je bent afgelopen donderdag gestopt en wilt aanstaande zaterdag MDMA gebruiken. Je vraagt of dat veilig kan.

Drugsgebruik is altijd risicovol. Een combinatie met een medicijn geeft extra risico's, ook als je al een paar dagen bent gestopt. De effecten zijn vaak onvoorspelbaar. Bij deze lage dosis gaat het bij de meeste mensen waarschijnlijk goed. De risico's zijn wel niet nul.

Wat beide middelen in je lichaam doen

Nortriptyline is een tricyclisch antidepressivum. Het wordt ook gebruikt bij hoofdpijn, niet alleen bij somberheid. Het zorgt vooral dat noradrenaline langer in je hersenen blijft. Het effect op serotonine is bij dit middel klein. MDMA zorgt voor een sterke afgifte van serotonine, noradrenaline en dopamine. Beide middelen raken dus deels dezelfde stoffen.

Er is een licht verhoogde kans op te veel serotonine, omdat beide middelen hier iets mee doen. Dat risico is vooral theoretisch. Bij een lage dosis zoals 10 mg wordt dit in de praktijk zelden gezien. Helemaal uitsluiten kan niet. Te veel serotonine kan onrust, verwardheid, spiertrekkingen, een snelle hartslag en levensbedreigende oververhitting geven. Dat heet het serotoninesyndroom. Het staat ook als zeldzame bijwerking bij nortriptyline zelf in het Farmacotherapeutisch Kompas.

Een duidelijker risico zit in je hart en bloedvaten. Nortriptyline kan de werking van stimulerende stoffen op het hart versterken. MDMA verhoogt je hartslag, je bloeddruk en je lichaamstemperatuur. Die effecten kunnen elkaar versterken. Hoe sterk dat bij jou uitpakt, is vooraf niet te zeggen.

In je lever worden beide stoffen deels afgebroken door hetzelfde enzym, CYP2D6. Daardoor kan de afbraak trager of juist anders verlopen dan je verwacht. De hoeveelheid die in je bloed komt, verschilt sterk per persoon.

Waarom twee dagen stoppen niet genoeg is

Nortriptyline blijft lang in je bloed. Na ongeveer 24 uur is de hoeveelheid pas tot de helft gedaald. De gemiddelde halfwaardetijd is ongeveer 26 uur, maar dat kan per persoon veel langer of korter zijn. Als je donderdag stopt en zaterdag MDMA gebruikt, zit er dus nog een deel in je lichaam. Je combineert dan nog steeds, alleen minder sterk dan wanneer je die ochtend nog een tablet had geslikt.

Als je geen ontwenningsklachten krijgt, is stoppen beter dan MDMA gebruiken terwijl je het medicijn nog slikt. Een dag stoppen haalt het middel niet uit je bloed. Twee dagen ook niet. Normaal bouw je nortriptyline altijd geleidelijk af. Stop nooit met dit medicijn zonder overleg met je arts, ook niet bij 10 mg. Abrupt stoppen kan de hoofdpijn laten terugkomen.

Bijwerkingen die MDMA kan verergeren

Nortrilen geeft vaak bijwerkingen. Denk aan een droge mond, verstopping, moeite met scherp zien, een hogere hartslag, een lage bloeddruk, gewichtstoename, trillen, duizeligheid, hoofdpijn, misselijkheid en zweten. Ook kunnen hartritmestoornissen, concentratieproblemen, verwijde pupillen, smaakstoornissen, tintelingen, coördinatieproblemen, vermoeidheid, seksuele problemen en verwarring voorkomen. Dit staat ook bij het Farmacotherapeutisch Kompas.

Als je deze bijwerkingen al hebt, kun je verwachten dat MDMA sommige ervan erger maakt. MDMA geeft zelf ook een droge mond, verwijde pupillen, wazig zien, een snelle hartslag, zweten, misselijkheid en soms verwarring. Die klachten kunnen dus stapelen.

Heb je last van hartritmestoornissen, of van een duidelijk veranderde hartslag door het medicijn, gebruik dan geen MDMA. Pijn op de borst, flauwvallen of een hartslag die niet tot rust komt, zijn redenen om direct 112 te bellen.

Je gebruikt het medicijn voor hoofdpijn na een hersenschudding. MDMA belast je zenuwstelsel, je slaap en je temperatuur. Na een hersenschudding kunnen hoofdpijn en overprikkeling daardoor makkelijker terugkomen, ook de dagen erna. Er is weinig onderzoek naar XTC samen met hoofdpijnmedicatie.

Drug, set en setting

Bij elk gebruik spelen drug, set en setting een rol. De drug is MDMA. Je weet vaak niet hoe sterk een pil of kristal is, en of er andere stoffen in zitten. Dat weet je alleen als je het laat testen. Een hogere dosis maakt de kans op hartklachten en oververhitting groter.

De set is hoe jij er zelf voor staat. Je hebt een hersenschudding achter de rug, je hebt hoofdpijnklachten, en je bent net gestopt met een medicijn dat op je hart en je zenuwstelsel werkt en eventuele ontwenningsverschijnselen geeft. Als je al last hebt van een snelle hartslag, duizeligheid, wazig zien of verwarring door nortriptyline, is je uitgangspositie minder gunstig.

De setting is de plek en de mensen om je heen. Warmte, drukte, weinig slaap, alcohol of andere drugs maken de effecten onvoorspelbaarder. Een rustige plek en mensen die je vertrouwt, verkleinen de risico's als je toch gebruikt.

Als je toch wilt gebruiken

De veiligste keuze is om zaterdag geen MDMA te gebruiken. 10 mg is een lage dosis en de kans op een ernstig probleem is daardoor kleiner, maar niet nul.

Kies je toch voor gebruik, houd het dan klein. Laat je pil of kristal testen bij een testservice. Begin laag en wacht lang genoeg voordat je meer neemt. Gebruik niet alleen. Drink af en toe een slok water, niet te veel water in één keer. Vermijd alcohol en andere drugs. Blijf koel. Let op een razende hartslag, pijn op de borst, ernstige duizeligheid, verwardheid of oververhitting. Stop dan en zoek meteen hulp bij bijv een EHBO.

Bespreek met je arts dat je bent gestopt, en of je de nortriptyline daarna weer moet opbouwen voor je hoofdpijn. 

Mvg,

Ronald en Gerard (verslavingsarts)