Dexamfetamine en levothyroxine: invloed op hersendruk en ontregeling

VRAAG

Geachte heer/ mevrouw, Bij jullie antwoorden lees ik vaker dat levothyroxine en dexamfetamine elkaars werking kunnen verwerken. Achteraf had ik waarschijnlijk als bijwerking levothyroxine (vrij hooggedoseerd voor subklinische hypotheriode) 112 mcg last van verhoogde hersendruk zonder het te weten vanaf 2021 In 2023 kreeg ik 10 maanden dexamfetamine voorgeschreven gem 65 mg per dag welke ik nam tot over de 100 mg per dag bij periodes van niet slapen. Ik kreeg de dexamfetamine zonder dat ik adhd blijkt achteraf. Ik ben verslavingsgevoelig en heb 20 jaar geleden 4 jaar cocaine verslaving gehad. Dit liep erg mis. Ontstaande manie/ slaaptekort/ bij start ook veel benzodiazepines voorgeschreven gekregen en afgebouwd richting zomer. Geziichtsveld afwijkingen. Later extreem verhoogde druk hersenen en wazig zien. Maandenlang toxische psychose met delier trekjes gehad en het eindigde met hoge bloeddruk, koorts, verminderde ademhaling, zenuwpijn en bij opeens staken kwam ik na een dag of 10 in delier. 2 x meegemaakt. Met de autonome ontregeling was ik weer begonnen met de dexamfetamine omdat deze hierdoor minder leek. Het is teveel om alles op te schrijven. Maar kunt u mij uitleggen hoe de idiopathische intracraniële hypertensie verergerd kan zijn door de dexamfetamine? En welke andere gevaren er waren bij een forse dosering levothyroxine voor subklinische hypotheriode? Ik weet dat bloeddruk ook hersendruk verhoogd, maar toen de druk opliep was mijn bloeddruk nog redelijk. Waarom duurde het zolang voordat de bloeddruk echt ontspoorde? De voormalig psychiater blijft zeggen bloeddruk was goed dus kan niet van de dexamfetamine zijn. Kan daar een vertraging in hebben gezeten? Ik ben nu van alles af, ook de verhoogde hersendruk. Die was minder na staken dexamfetamine maar na staken levothyroxine ging het pas echt voorbij. Kunt u ook uitleggen waarom afbouwen van de dexamfetamine geschikter was geweest? De meningen zijn daarover verdeeld. Ik kreeg heel veel ontwennings klachten achteraf. Ik kon het zelf niet plaatsen. Pas na de 2e keer ontwenning. Ik kreeg rare nekbewegingen lijkend op Gilles de la Tourette en dus 2x delier. Tot op heden heb ik restklachten van de zenuwen in het gezicht en op het hoofd en nek. Voor de rest is alles hersteld. Temperatuur en bloeddruk duurde maanden voor normalisering. Overigens had ik later ook een intermediair metabolisme cyp2d6.

ANTWOORD

Dexamfetamine en levothyroxine kunnen elkaar versterken, omdat beide middelen het lichaam actiever maken. Dexamfetamine stimuleert het zenuwstelsel en levothyroxine werkt als schildklierhormoon. Als je ze samen gebruikt, kan het effect sterker worden dan bedoeld. Dat kan zorgen voor meer onrust in het lichaam, een hogere hartslag, slechter slapen en meer druk in het hoofd. Wanneer iemand al gevoelig is voor verhoogde hersendruk, kan die druk daardoor verder oplopen. Dat betekent niet dat dexamfetamine idiopathische intracraniële hypertensie veroorzaakt, maar het kan bestaande drukklachten wel duidelijk verergeren.

Een te hoge dosering levothyroxine kan klachten geven die lijken op een te snel werkende schildklier. Dat kan zich uiten in hartkloppingen, een hoge hartslag, warmtegevoel, trillingen, slecht slapen en druk in het hoofd. Als je lichaam eigenlijk geen hoge dosering nodig heeft, kan dat extra belastend zijn voor het zenuwstelsel en de bloedvaten. Dat kan ook invloed hebben op stemming, slaap en hoe prikkelbaar het lichaam reageert. Volgens het medisch kompas komt de bijwerking benigne (goedaardige) intracraniële hypertensie voor bij 1 op 1.000 tot 10.000 mensen. Heel zelden dus. 

De bloeddruk hoeft niet meteen te stijgen bij stimulerende middelen. Het lichaam kan dat een tijd lang opvangen. Pas wanneer het systeem overbelast raakt, kan de bloeddruk alsnog omhoog gaan. Dat kan dus vertraagd gebeuren. Slecht slapen, stress, angst, uitdroging of andere medicijnen kunnen later alsnog zorgen voor een stijging. Dat maakt het soms lastig om het verband te herkennen.

Stoppen met dexamfetamine gaat meestal beter als dat geleidelijk gebeurt. Het middel werkt op belangrijke boodschapperstoffen in de hersenen. Bij langer gebruik past het lichaam zich daarop aan. Als je dan ineens stopt, valt dat systeem in één keer weg. Dat kan zorgen voor somberheid, extreme vermoeidheid, slaapproblemen, prikkelbaarheid, verwardheid of lichamelijke klachten. Bij hoge doseringen of langdurig gebruik kunnen die klachten veel sterker zijn. Daarom wordt in het algemeen aangeraden om dit soort middelen af te bouwen in plaats van abrupt te stoppen. Dus dexamfetamine kan zowel bij een te hoge dosis psychiatrische symptomen geven, als bij het afbouwtraject. Die 100 mg per dag was heel erg hoog en riskant wat dit betreft.

Ontwenningsklachten kunnen heftig zijn bij hoge doseringen en langdurig gebruik. Dat kan zich uiten in slecht slapen, angst, somberheid, verwardheid, vreemde bewegingen, druk in het hoofd of problemen met temperatuur en bloeddruk. Soms kan dat zelfs leiden tot een delier, vooral als er meerdere factoren tegelijk spelen zoals slaaptekort, stress, andere medicijnen of lichamelijke overbelasting.

Als iemand een intermediair metabolisme heeft voor CYP2D6, kan het lichaam bepaalde middelen langzamer verwerken. Dexamfetamine wordt niet volledig via CYP2D6 afgebroken, maar een trager metabolisme kan er wel voor zorgen dat stimulerende middelen langer of sterker werken dan verwacht. Dat kan bijdragen aan bijwerkingen of ontregeling.

Het is begrijpelijk dat deze periode veel impact heeft gehad, zeker met jouw voorgeschiedenis van verslavingsgevoeligheid. Stimulerende middelen kunnen bij mensen met een verleden van cocaïnegebruik extra hard binnenkomen, zowel lichamelijk als mentaal. Dat kan ook verklaren waarom de ontregeling zo heftig was en waarom je zenuwklachten in je gezicht, hoofd en nek nog lang hebt gevoeld. Het zenuwstelsel kan na zo’n periode tijd nodig hebben om weer tot rust te komen. Dat betekent niet dat het blijvend hoeft te zijn, maar het herstel kan langzaam verlopen en dat kan onzekerheid geven.

Wij hopen dat dit antwoord bijdraagt aan je begrip over je traject en gelukkig lijk je goed hersteld inmiddels. Andere specialisten die je eventueel nog kan raadplegen zijn een internist, een ziekenhuisapotheker of nog een keer de psychiater. Of stel ons een nieuwe vraag.

Mvg,

Ronald & Gerard

 

02 februari 2026
NIET GEVONDEN WAT U ZOEKT Stel een Vraag >