Combinatiegebruik blijft zorgen baren: wat zeggen de nieuwe cijfers over drugsincidenten in 2024?
De nieuwste cijfers uit de Monitor Drugsincidenten laten zien dat er in 2024 opnieuw duizenden acute drugsincidenten zijn geregistreerd. In totaal ging het om 6.184 meldingen bij EHBO‑posten, ambulancediensten, ziekenhuizen en forensisch artsen. Dat aantal ligt in dezelfde orde als de afgelopen jaren, maar de aard van de incidenten verandert. Vooral het combineren van middelen blijkt een belangrijke factor in de ernst van de klachten. Middelen versterken elkaars werking of maskeren die juist, waardoor mensen sneller te veel nemen of onverwachte effecten ervaren.
XTC blijft het middel dat het vaakst voorkomt bij incidenten. Een kwart van alle meldingen had betrekking op XTC. Opvallend is dat XTC in 2024 vaker werd gecombineerd met andere middelen, vooral GHB en 3‑MMC. Die combinaties kunnen leiden tot sterke wisselingen in bewustzijn, ademhalingsproblemen, misselijkheid, verwardheid en risico op overdosering. EHBO‑posten op festivals zagen opnieuw het grootste aandeel incidenten, wat past bij het gebruikspatroon van XTC onder jongvolwassenen.
Cocaïne was betrokken bij 15 procent van de incidenten. Vooral de combinatie met alcohol springt eruit. In het lichaam ontstaat dan cocaethyleen, een stof die het hart en de lever extra belast. Hulpverleners zagen veel mensen met een versnelde hartslag, hoge bloeddruk en ernstige onrust. Deze combinatie wordt vaak onderschat, terwijl de risico’s groter zijn dan bij cocaïne of alcohol afzonderlijk.
Het aantal incidenten met 3‑MMC bleef stabiel op 12 procent, maar binnen de ziekenhuiszorg verdubbelde het aantal meldingen. De klachten passen bij de stimulerende werking van cathinonen: hartkloppingen, hoge bloeddruk, sterke onrust en soms paniek. De meeste meldingen kwamen van evenementen, waar 3‑MMC vaak wordt gebruikt in combinatie met XTC of ketamine.
Ketamine was betrokken bij 9 procent van de incidenten, vergelijkbaar met 2023. Meer dan de helft van deze meldingen ging over gecombineerd gebruik. Bij ketamine als enige middel zagen hulpverleners vooral misselijkheid, braken en desoriëntatie. Bij combinaties nam het aandeel ernstige incidenten toe, vooral wanneer ketamine werd gecombineerd met stimulerende middelen.
Binnen de groep nieuwe psychoactieve stoffen valt vooral de stijging van designerbenzodiazepinen op. Het aantal incidenten steeg van 47 naar 82. Deze middelen lijken op voorgeschreven slaap‑ en kalmeringsmiddelen, maar de sterkte en risico’s verschillen per soort en zijn vaak minder goed bekend. Dat maakt overdosering en onverwachte effecten waarschijnlijker, zeker wanneer ze worden gecombineerd met alcohol of andere dempende middelen.
De Monitor Drugsincidenten geeft geen volledig beeld van alle drugsproblemen in Nederland, maar laat wel duidelijk zien waar de grootste risico’s liggen. Combinatiegebruik blijft een van de belangrijkste oorzaken van ernstige klachten. Middelen beïnvloeden elkaar op manieren die gebruikers niet altijd herkennen. Goede voorlichting, testservices en realistische harm‑reduction blijven daarom essentieel om incidenten te voorkomen.
Het volledige rapport van de Monitor Drugsincidenten 2024 is te lezen via de website van het Trimbos‑instituut.